ZweedsSwedish
In de twintigste eeuw kende Zweden een rijke romanliteratuur. Niet geheel toevallig werd een onevenredig groot aantal Nobelprijzen in de literatuur aan Zweedse schrijvers toegekend. Voorop stond in vele romans de persoonlijke belevenis en de geestelijke ontwikkeling van het individu. De accenten werden veelal anders gelegd dan in de recente explosie aan thrillers in het kielzog van het internationale succes van Stieg Larsson.

Nieuwe vondsten op het Zweedse taalgebied bevatten o.a. drie recente romans die ieder op een eigen wijze de coming-of-age problematiek belichten. Voor het lezersgemak zijn de nieuwe toelichtingen voorlopig hieronder als eerste geplaatst. There was a proliferation of good novels in Sweden in the twentieth century. Not altogether accidentally, Sweden was the recipient of a disproportionate large number of Nobel Prizes in literature. Many of the Swedish novels focused on personal experience and emotional development. Themes differed significantly compared to the explosion of thrillers in recent years, following the astounding international success of Stieg Larsson.

New finds from the Swedish field of language include three recent novels that each in its own way highlights the theme of coming of age. For convenience of the reader, the new descriptions have been placed up front below for the time being.
In de thriller van Michael Hjorth en Hans Rosenfeldt wordt het ongewone perspectief van een jeugdig slachtoffer van een misdrijf gehanteerd, in Fredrik Backmans Björnstad proberen jonge ijshockeyspelers de weg naar volwassenheid te vinden en in Hans Mohalls roman over een tweeling draait het om de vorming van een eigen identiteit. Een versmelting met het aanpalende Deense taalgebied levert eveneens interessante bijdragen van recente datum. De Deens-Zweedse TV-serie Bron/Broen dankt haar bestaan aan de Sontbrug (Öresundsbron) tussen het Zweedse Skåne en het Deense Själland die in 2000 voltooid was. In de Deense film Queen of Hearts speelt liefde in de coming-of-age fase een cruciale rol en kent het plot raakvlakken met Zweden. The thriller by Hjorth and Rosenfelt adopts the unusual perspective of a youthful victim of crime. In Fredrik Backman's Bear Town young ice hockey players venture on the road to adulthood, whereas the plot about twin brothers in the novel by Hans Mohall concerns the formation of your own identity. A fusion with the adjacent Danish language similarly produces interesting recent contributions. The Danish-Swedish television series The Bridge derives its very existence from the Øresund Bridge between Swedish Skåne and Danish Själland that was completed in 2000. The Danish film Queen of Hearts offers a love story during coming of age and the plot has obvious links with Sweden.
Michael Hjorth & Hans Rosenfeldt, Det fördolda (2010), vertaald als Wat verborgen is in 2011. De zestienjarige Roger wordt vermoord in de Zweedse provinciestad Västerås. De rechercheur Sebastian Bergman verdiept zich in het recente verleden van het jonge slachtoffer op een chique middelbare school in zijn woonplaats. Dit leidt tot de onthulling van meerdere geheimen. De geschiedenis van de vermoorde jongen geeft trefzeker de perikelen van een moeizame coming-of-age aan. translated as Dark Secrets (2013). Sixteen-year Roger is found murdered in the Swedish provincial town Västerås. Detective Sebastian Bergman explores the recent past of the young victim while a student at a prestigious secondary school in his hometown. Various secrets are revealed. The history of the murdered boy perfectly depicts the ups and downs of a tough coming of age.
Fredrik Backman, Björnstad (2016), vertaald onder dezelfde titel in 2019, Zweedse TV-serie in 2020. In het fictieve Björnstad (Berenstad) diep in de bossen van Noord-Zweden draait het leven om ijshockey. Het verhaal zoomt in op zes jongens in de leeftijd van zestien tot achttien jaar, allemaal verschillend maar tegelijkertijd worstelend met hun volwassenwording. Er is een verwende ster, een bedachtzame homo, een reus, een allochtoon, een gemenerik, een gamer. Ze zijn stuk voor stuk authentiek aandoende persoonlijkheden. In een vervolgdeel, Vi mot er (2017), vertaald als Wij tegen jullie, gaat de strijd op de ijshockeybaan verder. translated as Bear Town in 2017, Swedish TV series in 2020. Life is all about ice hockey in the fictitious Bear Town deep in the forest of North Sweden. The plot zooms in on six boys in the age between sixteen and eighteen years, all different but simultaneously struggling with their turning into adulthood. The selection includes a spoiled star, a circumspect gay, a giant, an immigrant, a nasty piece of work, a gamer. Each of them is portrayed with a personality that appears authentic. The struggle in the ice hockey rink continues in the sequel Vi mot er (2017), translated as Us Against You (2018).
Hans Mohall, Vi är två av en, brorsan (2016) wat in vertaling zou zijn 'We zijn twee van één, broertje'. Dit is het opmerkelijke verhaal van een eeneiige tweeling, Björn en Thomas, uit de Zweedse provinciestad Linköping. De twee broers lijken zozeer op elkaar dat ze moeiteloos voor elkaar kunnen invallen. Door de dood van een van hen in scène te zetten, gaan ze dat ook daadwerkelijk doen. Ze wisselen elkaar af in de rollen als braaf gezinslid in Zweden en avonturier in het buitenland. Ze delen dezelfde vrouwen en raken in eigenaardige plots betrokken. ('We Are Two of One, Little Brother', 2016). This is a remarkable story about the identical twins Björn and Thomas, growing up in the provincial town Linköping. The two brothers resemble each other to such an extent that they can stand in for each other without anybody noticing. That is what they actually do once after one of them has faked his own death. The keep taking turns as an obedient member of the family in Sweden and as an adventurer abroad. They share the same women and get involved in strange intrigues.
Nimbus Film, Bron/Broen (2012-2018, 4 seizoenen). In de overvloed aan personages in deze populaire misdaadserie maakt de kijker in diverse zijplots kennis met getroebleerde jongens. Ze worstelen met kwesties als geweld en seksualiteit. Het coming-of-age thema treedt het sterkst naar voren in het vierde seizoen bij de zeventienjarige Christoffer die in een commune met strikte leefregels woont. The Bridge (originally Bron/Broen, 2012-2018, 4 seasons). In side plots of this popular crime series viewers also encounter boys with problems of coming of age. They struggle with issues of violence and sexuality. The best representation of the coming of age theme is found in the fourth season with the seventeen-year old Christoffer living in the rigid regime of a commune in Denmark.
May el-Toukhy, Queen of Hearts (2019), oorspronkelijke Deense titel: Dronningen, vertaald als Hartenkoningin. De succesvolle Deense advocate Anne bevindt zich in een midlife crisis en begint een liefdesrelatie met haar Zweedse stiefzoon Gustav, een tegendraadse jongen van zeventien die overigens ouder overkomt. Het verhaal biedt inzicht in de emotionele drijfveren achter deze affaire maar geeft ook aan dat het nooit had moeten gebeuren. De jonge Gustav is met empathie en begrip geportretteerd. (originally Dronningen, 2019). The successful Danish lawyer Anne enters a midlife crisis and begins a love relationship with her Swedish stepson Gustav, a recalcitrant boy of seventeen who, by the way, appears older than his age. The plot offers insights into the emotional motives behind this affair but it also makes clear that it should not have happened in the first place. The young Gustav is portrayed with much empathy and understanding.
Coming-of-age thema's duiken geregeld op in klassieke Zweedse romans van de eerste helft van de twintigste eeuw. Agnes von Krusenstjerna, later omstreden vanwege haar expliciete beschrijvingen van vrouwelijke seksualiteit, debuteerde in 1922 met Tony växer upp ('Tony wordt volwassen') over de traumatische volwassenwording van een meisje van adel met een geesteszieke moeder. Olle Hedberg publiceerde in de jaren 1941-1945 een vijfdelig epos over het leven van een jongeman, Bo Svensson Svenningsson, met tot de verbeelding sprekende titels zoals Vad suckar leksakslådan? ('Wat verzucht het speelgoedkistje?' - 1941) en Vackra vita tänder ('Mooie witte tanden' - 1943). Beiden hadden een grote invloed op de twintigste-eeuwse literatuur in Zweden, geen van hen ontving de Nobelprijs. Classical Swedish novels from the first half of the twentieth century often contained a strong coming-of-age element. One example is the debut novel Tony växer up ('Tony Grows Up') published in 1922 by Agnes von Krusenstjerna and dealing with an overly sensitive girl of the nobility with a mother who is mentally ill. The author later became highly controversial because of her explicit language in describing female sexuality. Another example is Olle Hedberg who over the years 1941-1945 published a five-volume epic story about the life of a young Swede, Bo Svensson Svenningsson. Individual volumes had titles such as Vad suckar leksakslådan? ('Sighs from the Box of Toys') and Vackra vita tänder ('Beautiful White Teeth'). Both of these two authors had a great impact on the subsequent literature in Sweden. Neither was awarded the Nobel Prize.
Jan Guillou, Ondskan (1981), vertaald als Het kwaad (2004), verfilmd in 2003 onder de titel Evil. Erik Ponti gaat van zijn veertiende tot zijn achttiende naar een chique internaatschool in de provincie Sörmland ten zuiden van zijn geboorteplaats Stockholm. Op de internaatschool probeert hij zijn zwakkere kamergenoot Pierre in bescherming te nemen. Een liefdesaffaire met een meisje van de staf brengt hem in problemen. Cruciaal thema in deze roman is geweld: huiselijk geweld, geweld op straat in het Stockholm van de jaren vijftig, gewelddadige pesterijen onder de jongens op de internaatschool. made into a movie in 2003 with the title Evil. From age fourteen to eighteen, Erik Ponti from Stockholm attends a famous boarding school in the province of Sörmland, not far from the capital. At this school he seeks to protect his weaker roommate Pierre. A love affair with a woman on the kitchen staff brings him into conflict with the management of the school. Violence is a key theme in this novel: in the family, in the streets of Stockholm and, above all, among the boys at the boarding school.
Hier volgt nog een selectie van zes boeken. Daarvan werd de debuutroman van Jan Guillou uit 1981 een bestseller. Mede door de onthullingen van deze, niet onomstreden, publicist moest de in de roman beschreven internaatschool haar deuren sluiten. De roman van Tore Renberg verscheen oorspronkelijk in het Noors en wordt ook elders op deze website besproken. De specifieke ervaringen van een homoseksuele jongen komen aan bod in Hans Olssons roman Spelar roll (vertaling zowel 'een rol spelen' als 'belangrijk').
 Recente coming-of-age romans zijn uitgebracht door Morgan Larsson, een bekende TV-persoonlijkheid in Zweden, en Martin Kellerman, een gevierde tekenaar in de Zweedse dagbladen. Aan de coming-of-age perikelen van meisjes wordt aparte aandacht besteed in de roman van Lina Arvidsson. Here is a further selection of six books. Out of those, the debut novel by Jan Guillou became a bestseller. The writings of this author even contributed to the Swedish authorities closing down the boarding school described in the novel. The novel by Tore Renberg was originally published in Norwegian and is also discussed elsewhere on this website. The specific experiences of a young gay man are discussed in Hans Olsson's novel Spelar roll (translates both as 'playing a role' and 'important').
 Recent coming-of-age books were published by Morgan Larsson, a well-known TV presenter in Sweden, and Martin Kellerman, a celebrated cartoonist in Swedish daily newspapers. The ups and downs of coming of age for young women get separate attention in a novel by Lina Arvidsson.
Tore Renberg, Mannen som elsket Yngve (Noors - 'De man die van Yngve hieldrwegian - 'The Man Who Loved Yngve' - 2003), vertaald in het Zweeds als Mannen som älskade Yngve (2005) en het Frans L'homme qui aimait Yngve (2004). Verfilmd in 2008. De zeventienjarige Jarle groeit op in de oliestad Stavanger in het zuidwesten van Noorwegen. Zijn ouders zijn gescheiden en hij doet weinig succesvolle pogingen om zanger te worden in een amateuristische popgroep. Op school leert hij de knappe, raadselachtige Yngve kennen. Hij raakt gefascineerd door hem zonder dat er sprake is van een expliciet fysieke aantrekking. De vriendschap met Yngve levert tal van problemen op met zijn overige vrienden. Uiteindelijk blijkt Yngve geestelijk niet in orde te zijn. Een bijzondere lezerservaring. translated into Swedish as Mannen som älskade Yngve (2005) and into French as L'homme qui aimait Yngve (2004). Made into a movie in 2008.  Seventeen-year old Jarle lives in the oil boom town of Stavanger in southwest Norway. His parents are divorced and he tries in vain to become a singer in a pop group. At school he gets to know the good-looking, enigmatic Yngve. He is fascinated by this boy without being physically attracted to him. Their friendship brings Jarle into conflict with his other friends. In the end, Yngve appears not to be mentally in order. This book offers a unique reader's experience.
Hans Olsson, Spelar roll (1993), vertaald in het Duits als Rollenspiele (2000). Johan Alexander is een jongen van vijftien in een doorsnee middelgrote stad in Zweden. Hij lijkt de perfecte middelbare scholier maar wordt geconfronteerd met zijn ontwaakte seksualiteit en realiseert zich dat hij homoseksueel is. Dit is een van de weinige boeken in de Zweedse literatuur waar deze thematiek expliciet wordt behandeld. De vertaling werd genomineerd voor de Deutsche Jugendliteraturpreis. translated into German as Rollenspiele (2000). Johan Alexander is a boy of fifteen living in an average Swedish town. He appears to be the perfect secondary school pupil but then he is confronted with his awakening sexuality and realizes that he is gay. This is one of the very few books in Swedish literature explicitly focusing on a gay theme. The German translation was nominated for a prize.
Morgan Larsson, Radhuisdisco ('Disco tussen de rijtjeshuizen' - 2010). De tiener Morris beleeft zijn kindertijd en puberteit in de Zweedse industriestad Trollhättan. Hij wordt verliefd en worstelt met zijn gevoelens. Er is veel sentiment uit de jaren tachtig van de vorige eeuw. ('Disco among Terrace Houses' - 2010). The teenage boy Morris experiences his childhood and puberty in the Swedish industrial town of Trollhättan. He falls in love and gets confused about his feelings. There are numerous sentimental reminiscences of the 1980s.
Martin Kellerman, Allt blir inget ('Alles wordt niets' - 2015). Twee tieners, de zeventienjarige Kea en de vijftienjarige Max, nicht en neef van elkaar, raken verzeild op een eiland in de archipel buiten Stockholm waar alleen een iets oudere drugsmisbruiker, Florian, woont. Kea denkt dat alle jongens haar willen, terwijl Max denkt dat geen meisje hem wil. Tussen de drie hoofdpersonen ontspint zich een ingewikkeld drama. ('Everything becomes nothing' - 2015). Two teenagers, seventeen-year old Kea and fifteen-year old Max, cousins of one another, end up on an island in the archipelago near Stockholm where only a somewhat older drug addict, Florian, lives. Kea thinks all boys want her, whereas Max thinks no girl wants him. A complex drama develops between the three characters.
Lina Arvidsson, Det borde finnas regler ('Er zouden regels moeten zijn' - 2012). Twee meisjes van veertien, Mia en Mirjam, wonen in een klein stadje in de zuidelijke provincie Skåne. Ze proberen uit te vinden wat een volwassen bestaan voor vrouwen precies inhoudt in de hedendaagse Zweedse samenleving. ('There should be rules' - 2012). Two fourteen-year old girls, Mia and Mirjam, live in a small town in Skåne, the southernmost province of Sweden. They are busy trying to find out what it entails to live as adult women in contemporary Swedish society.